Εδώ και χρόνια μένει αναπάντητο το ερώτημα για το ποια ήταν η ακριβής θέση των μεταλλείων της Σκαπτής Ύλης. Πρώτος ο Ηρόδοτος μας αναφέρει ότι τα εισοδήματα των Θασίων προέρχονταν από τα μεταλλεία της Σκαπτής Ύλης στην απέναντι από την Θάσο ξηρά. Από τα ορυχεία αυτά μαζευόταν συνολικά 80 τάλαντα ετησίως, κάτι που σύμφωνα με υπολογισμούς αντιστοιχεί σε 160 κιλά χρυσό το χρόνο. Ο Θουκυδίδης γράφει τον 5ο αιώνα π.Χ. ότι εκμεταλλευόταν ο ίδιος ένα από τα πολλά ορυχεία της Σκαπτής Ύλης. Ο Πλούταρχος διηγείται στον Κίμωνα ότι ο Θουκυδίδης έγραψε την ιστορία του στην Σκαπτή Ύλη όπου και πέθανε. Ο Στράβωνας επίσης αναφέρει ότι τα περισσότερα ορυχεία βρίσκονταν γύρω από τους Φιλίππους. Αξιοσημείωτη είναι επίσης και η αναφορα του Στέφανου Βυζάντιου στο βιβλίο του "Εθνικά", όπου και λέγει : Σκαπτησύλη, πόλις Θράκης μικρά αντίκρυ Θάσου. το εθνικόν Σκαπτησυλίται.

Οι παραπάνω αναφορές αλλά κυρίως αυτή του Ηροδότου μας βοηθούν να προσδιορίσουμε γεωγραφικά και με κάποια επιφύλαξη την θέση της Σκαπτής Ύλης. Η περιοχή γύρω από την Παλιά Καβάλα φαντάζει ιδανική καθώς στην ευρύτερη περιοχή έχουν βρεθεί πληθώρα αρχαίων μεταλλείων. Με δεδομένο ότι τα βουνά της Παλιάς Καβάλας έχουν ως φυσική απόληξη - προς τον νότο - την θάλασσα και για την ακρίβεια το Θασιακό πέραμα, συμπεραίνουμε ότι αυτά ήταν τα μεταλλεία που εκμεταλλευόταν οι αρχαίοι Θάσιοι κατά τον Ηρόδοτο. Σύμφωνα επίσης με τον αρχαίο ιστορικό, το Παγγαίο με τις απρόσιτες βουνοκορφές και την πυκνή βλάστηση κατοικούνταν από τους Σάτρες, λαό ανυπότακτο και πολεμικό. Η πληροφορία αυτή δείχνει ιδιαίτερα βαρύνουσα καθώς οι Θάσιοι δεν θα αποτολμούσαν να απομακρυνθούν από την θάλασσα που ελέγχανε με το στόλο τους και να εισχωρήσουν στην ενδοχώρα για να εκμεταλλευτούν κάποια άλλα μεταλλεία. Για πιο λόγο  να το έκαναν άλλωστε αφού τα είχαν απέναντι τους.

Γύρω από την Παλιά Καβάλα έχουν βρεθεί έως σήμερα δεκάδες αρχαία μεταλλεία με λαξευμένες οριζόντιες και κάθετες στοές, μεταλλεία με ένα πολύπλοκο σύστημα στοών και ένα άριστο σύστημα εξαερισμού, όπως αυτό έξω από την Παλιά Καβάλα του οποίου οι στοές λέγεται ότι φτάνουν κάτω από το χωριό ή το μεταλλείο χρυσού στη θέση ‘’τρία καραγάτσια’’, αλλά  και πολλά άλλα στην ευρύτερη περιοχή. Μέσα σε αυτά τα μεταλλεία εντοπίστηκαν λαξεμένα σκαλοπάτια, κοιλώματα στα τοιχώματα για τις λυχνίες - κάτι που φανερώνει την αρτιότητα του φωτισμού - καθώς επίσης αρκετά εργαλεία και υπολείμματα καμινιών.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω δεδομένα αλλά και τα πορίσματα των ερευνών των Λαζαρίδη (1971) , Κουκούλη (1993), καθώς και του καθηγητή γεωλογίας Μιχλάλη Βαβελίδη, που ερευνά τη περιοχή από το 1984,  τολμούμε να πούμε ότι η Σκαπτή Ύλη εκτείνονταν βόρεια της Καβάλας και νότια της Λεκάνης, αποκλείοντας έτσι το όρος Παγγαίο. Σε αυτό συνηγορεί το γεγονός ότι τόσο ο Ηρόδοτος όσο και ο Στράβωνας, όταν αναφέρονται στα μεταλλεία της περιοχής δεν κάνουν καμία αναφορά για το όρος αυτό. Επίσης τα ευρήματα που έχουμε στο Παγγαίο, δεν είναι εφάμιλλα της περιοχής γύρω από τη Παλιά Καβάλα.

Είναι πολύ πιθανόν λοιπόν, κάπου στα ορεινά του Δήμου Καβάλας να βρίσκεται καλά κρυμμένη η Σκαπτή Ύλη. Ίσως τα βουνά γύρω από τη Παλιά Καβάλα να κρύβουν επτασφράγιστα μυστικά, καθώς  η αρχαιολογική σκαπάνη δεν έχει φτάσει ακόμη εκεί. Δεν είναι καθόλου τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι στη περιοχή της Παλαιάς Καβάλας, βρισκόταν τα αρχαία Σκάβαλα, πόλη της αρχαίας Ηδωνίδας και σημαντικό μεταλλευτικό κέντρο κατά την αρχαιότητα. Η λέξη παραπέμπει στα σκάμματα, δηλαδή τα μεταλλεία χρυσού και αργύρου που υπήρχαν στη περιοχή και τα οποία αξιοποίησαν τόσο οι αρχαίοι Αθηναίοι αλλά και οι Μακεδόνες βασιλείς Φίλιππος Β’ και Μέγας Αλέξανδρος.
 

< Προηγούμενο